CHƯƠNG 5

 

CHƯƠNG 5

GIÁO DỤC NỀN GIÁO DỤC MANG TÍNH NHÂN BẢN CỦA NGƯỜI MIỆT GIỒNG Nền giáo dục của người Miệt Giồng ngày trước không chỉ nằm trong trường lớp hay sách vở, mà trước hết bắt đầu từ gia đình, xóm làng và cách đối xử giữa người với người. Đặc biệt, trong vùng đất có ba cộng đồng

Việt – Khmer – Hoa cùng chung sống, trẻ em còn lớn lên trong sự tiếp xúc với nhiều phong tục và nếp sống khác nhau. Cái hay của nền giáo dục Miệt Giồng vì vậy nằm ở tính nhân bản và gần gũi với đời sống, học để thành người: chân chất mà trọng nghĩa, ít lời mà nặng tình, biết sống cho mình nhưng cũng biết nghĩ đến người chung quanh. Nếu ruộng đồng nuôi sống con người thì chữ nghĩa mở ra một con đường khác: con đường của hiểu biết và tương lai. Con cái được đi học, biết đọc, biết viết và nên người. Đó là khởi đầu của con đường học vấn trên vùng quê Miệt Giồng.

NHỮNG LỚP HỌC NGÀY XƯA

 

Trường học quê ngày trước rất đơn sơ. Có nơi chỉ là một lớp nhỏ. Bàn ghế không nhiều. Sách vở thiếu thốn. Bảng đen, phấn trắng và những quyển tập học trò là những vật quen thuộc của lớp học. Trong căn phòng ấy, trẻ bắt đầu học đánh vần, tập viết từng nét chữ và làm những bài toán đầu tiên. Những nét chữ ban đầu có thể còn vụng về, nhưng từ đó một thế giới mới bắt đầu mở ra.

HOÀN CẢNH ĐI HỌC

Đường đến trường của trẻ quê ngày trước không phải lúc nào cũng dễ dàng. Có em phải đi bộ khá xa. Có em vừa học vừa phụ giúp gia đình. Mùa mưa, đường đất lầy lội, có khi phải theo đò qua sông. Những gia đình đông con lại càng phải tính toán từng khoản chi tiêu để có tiền mua tập, sách và dụng cụ học tập. Có những đứa trẻ rất muốn học nhưng hoàn cảnh không cho phép học lâu phải nghỉ học ở nhà phụ giúp công việc với gia đình Chính vì việc học khó khăn nên người xưa càng quý chữ nghĩa.

CHA MẸ VÀ ƯỚC MONG CON CÓ CHỮ

Nhiều bậc cha mẹ không được học hành đầy đủ nhưng vẫn mong con mình được đến trường. Họ hiểu rằng ruộng đất và của cải có thể thay đổi, nhưng điều đã học được có thể theo con người suốt đời. Có gia đình dành dụm từng đồng mua sách. Áo cũ vẫn mặc. Tập vở được giữ gìn. Cây bút dùng đến khi không còn viết được nữa. Những hy sinh ấy rất nhỏ nếu nhìn từ bên ngoài, nhưng phía sau là một ước vọng lớn: Đời cha mẹ có thể cực nhọc, nhưng đời con phải có cơ hội bước xa hơn.

NGƯỜI THẦY TRONG LÀNG QUÊ

Trong ký ức của nhiều thế hệ, người thầy quê là một hình ảnh đáng kính. Thầy không chỉ dạy học trò biết đọc, biết viết và tính toán. Thầy còn nhắc học trò lễ phép, kính trọng cha mẹ, giữ lời và biết điều phải trái. “Tiên học lễ, hậu học văn” vì thế không chỉ là một câu nói treo trong lớp học mà còn thể hiện quan niệm giáo dục của một thời. Cha mẹ gửi con đến trường cũng gửi gắm một phần niềm tin nơi người thầy. Có những người học trò đã đi xa hàng chục năm nhưng khi nhắc đến thầy cũ vẫn nhớ với lòng biết ơn.

CHỮ QUỐC NGỮ VÀ CÁNH CỬA TRI THỨC

Khi chữ Quốc ngữ ngày càng phổ biến, người dân có thêm điều kiện tiếp cận sách báo và những kiến thức bên ngoài làng quê. Biết chữ giúp người ta đọc thư từ. Đọc giấy tờ. Tính toán trong mua bán. Tìm hiểu những điều mới. Người biết chữ có thể tự mình đọc và hiểu nhiều điều mà trước đó phải nhờ người khác. Chữ nghĩa từ đó không chỉ nằm trong lớp học mà dần đi vào đời sống.

VIỆC HỌC TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI HOA

Trong các gia đình người Hoa, việc dạy con cháu biết chữ, biết nguồn gốc gia đình và gìn giữ văn hóa cũng được coi trọng, họ tỗ chức những trường riêng, dạy con cái họ bằng ngôn ngữ của họ. Việc học vì thế không chỉ giúp con người làm ăn và bước vào xã hội mà còn giúp thế hệ sau hiểu thêm nguồn cội của mình.

NIỀM MƠ ƯỚC CỦA NHỮNG ĐỨA TRẺ

Mỗi đứa trẻ đến trường mang theo một ước mơ.

Có em mong trở thành thầy giáo.

Có em muốn làm một nghề khác với cha mẹ.

Có em chỉ đơn giản mong học thật giỏi để sau này giúp gia đình bớt cực.

Từ một lớp học nhỏ giữa làng quê, những ước mơ ấy bắt đầu lớn lên.

Có người sau này rời quê lên thành phố.

Có người đi đến những vùng đất xa hơn.

Nhưng bước chân đầu tiên của họ đã bắt đầu từ một trang vở, một cây bút và những bài học thuở nhỏ.

 

TRƯỜNG HỌC MIỆT GIỒNG NGÀY NAY

 

Ngày nay, việc học đã có nhiều điều kiện thuận lợi hơn.
Trường lớp khang trang hơn.
Đường đến trường thuận tiện hơn.
Sách vở và phương tiện học tập đầy đủ hơn.
Khoa học và công nghệ mở ra những nguồn kiến thức mà thế hệ trước khó có thể hình
dung.
Nhưng dù phương tiện học tập thay đổi, giá trị căn bản của việc học vẫn còn đó:
Học để hiểu biết.
Học để trưởng thành.
Học để tự xây dựng cuộc đời.

Người Miệt Giồng sống từ ruộng đất, nhưng vẫn mong con cháu có thể bước ra khỏi giới hạn của ruộng đồng bằng con đường học vấn. Từ một trang sách nhỏ, một đứa trẻ có thể nhìn thấy một thế giới rộng lớn hơn. Và từ những mái trường quê, biết bao người con Miệt Giồng đã mang theo chữ nghĩa để bước vào đời, nhưng trong lòng vẫn còn nguyên bóng dáng quê hương.