CHƯƠNG 9

 

CHƯƠNG 9

CHỢ QUÊ VÀ NHỮNG TIẾNG RAO
Chợ quê ngày trước không chỉ là nơi mua bán.
Đó là nơi người ta gặp nhau, hỏi thăm nhau, trao đổi tin tức và nhìn thấy nhịp sống
của cả làng quê.

Chợ bắt đầu từ sáng sớm. Khi nhiều người còn chưa thức dậy.

Người bán hàng đã chuẩn bị.
Rau được bó lại.
Cá được làm sạch.
Bánh được hấp nóng.
Hàng hóa được xếp lên mẹt, lên thúng.
Có người đi bộ.
Có người đi ghe.
Có người gánh hai bên.
Chợ quê bắt đầu bằng những bước chân âm thầm như thế trên mọi nẻo đường quê gom về.
Tiếng rao gọi người mua
Tiếng rao ngày trước rất đặc biệt.
Không cần loa.
Không cần quảng cáo.
Người bán chỉ cần cất tiếng:
“Bánh đây!”
“ Chè đây”
“Rau đây!”
“Cá tươi đây!”….
Giọng rao vang lên giữa buổi sáng.
Có tiếng cao.
Có tiếng trầm.
Có tiếng kéo dài.
Mỗi người có một cách rao riêng.
Lâu ngày, người trong xóm chỉ cần nghe tiếng là biết ai đang bán gì.
Tiếng rao thành ký ức
Ngày nay, nhiều tiếng rao đã thưa dần.
Nhưng với những người từng lớn lên ở quê, chỉ cần nghe lại một tiếng rao quen thuộc
là cả một khoảng trời tuổi thơ có thể trở về.
Nhớ con đường đất.
Nhớ căn nhà cũ.
Nhớ buổi sáng theo mẹ ra chợ.
Nhớ những gánh hàng.
Nhớ những người bán hàng ngày trước.
Tiếng rao vì vậy không chỉ bán hàng. Nó bán cả ký ức.
Người bán bánh quê
Chợ quê không thể thiếu những người bán bánh.

Bánh ống.
Bánh cống.
Bánh tét Bánh ít.
Bánh bông lan.
Những loại bánh dân gian khác.
Mỗi thứ có mùi thơm riêng.
Trẻ con thường đứng nhìn người lớn mua bánh.
Có khi chỉ cần một chiếc bánh nhỏ cũng đủ làm một buổi sáng vui hơn.
Người bán rau
Rau từ vườn nhà đem ra chợ.
Có bó rau muống.
Có rau thơm.
Có những loại rau đồng theo mùa.
Người bán ngồi bên mẹt hàng.
Người mua lựa từng bó.
Hai bên trả giá rồi vui vẻ mua bán.
Không khí ấy tạo nên nét gần gũi của chợ quê.
Người bán cá
Cá được đem từ sông, ao, ruộng về.
Có cá lóc.
Có cá rô.
Cá trê.
Có những loại cá đồng khác.
Người mua nhìn cá rồi hỏi giá.
Người bán mớ, cân hoặc đong.
Một cuộc mua bán diễn ra rất đơn giản.
Nhưng đằng sau đó là cả một đời sống gắn với sông nước.
Chợ và những chiếc ghe
Ở vùng sông nước, chợ còn gắn với ghe xuồng.
Người bán có thể chở hàng bằng ghe.
Người mua cũng có thể đi ghe đến chợ.
Sáng sớm, những chiếc ghe nối nhau trên sông.
Hàng hóa được đưa từ nơi này đến nơi khác.
Dòng sông trở thành một con đường tự nhiên của quê nhà.
Chợ không chỉ có người mua bán
Có người đến chợ mà không mua gì nhiều.
Họ chỉ muốn gặp người quen.
Hỏi thăm:
“Nhà khỏe không?”
“Lúa năm nay được không?”
“Con cái đi học sao rồi?”

“Nhà có việc gì mới không?”
Những câu hỏi đơn giản ấy làm cho tình làng nghĩa xóm thêm gần.
Chợ – nơi biết tin tức
Ngày trước chưa có điện thoại và mạng xã hội.
Tin tức nhiều khi được truyền qua chợ.
Ai cưới, gả.
Ai có con.
Ai đi xa về.
Nhà nào có chuyện.
Mùa màng năm nay thế nào.
Tất cả có thể được nghe trong một buổi đi chợ.
Chợ giống như một nơi thông tin của làng quê.
Chợ và người phụ nữ
Người phụ nữ thường gắn bó với chợ.
Họ đi mua thức ăn.
Mua những thứ cần thiết cho gia đình.
Nhiều người phụ nữ vừa làm ruộng, vừa buôn bán nhỏ để góp phần nuôi gia đình.

Chợ vì vậy cũng ghi dấu bàn tay và sự chịu thương chịu khó của người phụ nữ
miệt giồng.
Chợ trong những ngày lễ
Gần Tết, chợ càng đông.
Người mua hoa.
Mua trái cây.
Mua bánh mứt.
Mua thức ăn.
Những ngày lễ, chợ có thêm nhiều mặt hàng.
Không khí vui hơn ngày thường.
Trẻ con theo cha mẹ đi chợ cũng cảm nhận được không khí ngày hội.
Chợ và sự giao hòa văn hóa
Trong một phiên chợ có thể gặp người Việt, Khmer và Hoa.
Mỗi người mang đến những sản phẩm và cách buôn bán riêng.
Nhưng cùng mua bán trong một không gian.
Món ăn của cộng đồng này có thể được người cộng đồng khác thưởng thức.
Cách nói chuyện, cách mua bán cũng dần trở nên quen thuộc.

Chợ chính là một trong những nơi rõ nhất cho thấy văn hóa giao hòa qua đời sống
thường ngày.
Chợ nổi
Chợ nổi là một nét sinh hoạt đặc trưng của miền sông nước Nam Bộ. Khi đường bộ
ngày trước còn ít, sông rạch chính là những con đường giao thông quan trọng, vì vậy
việc mua bán cũng theo ghe xuồng mà hình thành nên những khu chợ trên sông.

Từ sáng sớm, ghe thuyền từ nhiều nơi tụ về, chở theo rau trái, cá tôm, gạo, dừa và các sản vật miệt vườn. Người bán thường treo món hàng lên một cây sào cao để khách từ xa nhìn thấy ghe mình bán thứ gì. Tiếng máy ghe, tiếng gọi nhau, tiếng mua bán giữa dòng sông tạo nên một không khí vừa nhộn nhịp vừa dân dã. Chợ nổi không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn phản ánh một nếp sống lâu đời của cư dân miền Tây.

Chợ nổi trên sông

Chợ quê ngày nay
Ngày nay, chợ đã thay đổi.
Nhiều cửa hàng hiện đại xuất hiện.
Siêu thị phát triển.
Người dân có thể mua hàng bằng điện thoại.
Những tiếng rao ngày trước cũng ít dần.
Nhưng chợ quê vẫn có một giá trị cũ mà những nơi hiện đại khó thay thế.
Và khi nhớ tiếng rao, người ta không chỉ nhớ cái chợ.Người ta nhớ cả một quê nhà.